«Λουκέτο» στα «Ελληνικά Γράμματα»

Του Λάζαρου Τσουμένη

Δημοσιεύτηκε στις 7.09.2010

Το «λουκέτο» που έβαλε ένας από τους γνωστούς εκδοτικούς οίκους της χώρας μας όπως είναι τα «Ελληνικά Γράμματα» ξάφνιασε κυρίως γιατί πρόκειται για μια από τις εταιρείες που ανήκουν στον Δημοσιογραφικό Οργανισμό Λαμπράκη με αξιόλογη παρουσία στη λογοτεχνία, στα δοκίμια, στα μαθητικά εγχειρίδια και με σημαντικά ονόματα συγγραφέων σε κάθε ειδικότητα. Κατά μια εκτίμηση θα μπορούσε να θεωρηθεί προμήνυμα των επικείμενων εξελίξεων στις εκδοτικές μορφές όπου τείνει να επιταχύνει την είσοδό της η νέα τεχνολογία σε ψηφιακή μορφή, με ανεξάντλητες δυνατότητες και ανάλογη μείωση του κόστους.
Περισσότερο όμως η περίπτωση ανάγεται στις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης η οποία πλήττει σχεδόν όλους τους χώρους επιφέροντας μείωση του κύκλου εργασιών εξαιτίας περιορισμού της κατανάλωσης και αντίστοιχα επιδρά αρνητικά στη σχέση κέρδους – ζημιών. Είδε το φως της δημοσιότητας μια πληροφορία σύμφωνα με την οποία στην αγορά γίνεται λόγος για οκταψήφιο νούμερο ζημιών ενώ ο αριθμός των απολυμένων προσεγγίζει τους 100. Ήδη οι εργαζόμενοι συγκρότησαν πενταμελή επιτροπή μέσα από ευρεία συνέλευση στην οποία τόνισαν ότι με το κλείσιμο της εταιρείας «ακυρώνεται μια ιστορία 53 χρόνων στον εκδοτικό χώρο, τον πολιτισμό και στην επαφή των Ελλήνων με σημαντικούς συγγραφείς και ιδέες, πετιούνται στο δρόμο συγγραφείς, μεταφραστές, επιμελητές, τυπογράφοι κ.ά.». Ήδη πραγματοποίησαν την πρώτη –μαζική- διαμαρτυρία κατά την Έκθεση Βιβλίου στο Ζάππειο και δεν πρόκειται να μείνουν με σταυρωμένα χέρια.
Το ζήτημα είναι ότι οι Εκδόσεις δέχονται ένα ακόμα πλήγμα, μετά το «λουκέτο» στον «Ελεύθερο Τύπο», που προϊδεάζει για όσα επέρχονται όχι μόνο στον συγκεκριμένο χώρο αλλά και ευρύτερα. Μέσα από το βυθό της ύφεσης που οδηγούν τα μέτρα του μνημονίου αναδύονται συντρίμμια και δράματα τα οποία θα κοστίσουν πολύ ακριβά σ’ αυτόν τον τόπο.

Απολαυστικός Αριστοφάνης

Του Λάζαρου Τσουμένη

4.09.2010

Το βράδυ της Πέμπτης έπεσε η αυλαία στην κωμωδία του Αριστοφάνη «Γυναίκες στην εξουσία» Εκκλησιάζουσες που παρουσίασε τους καλοκαιρινούς μήνες το Δημοτικό Θέατρο Τρικάλων. Μια απολαυστική και ευδιάθετη παράσταση, πλημμυρισμένη από το χειμαρρώδες κέφι που κυριαρχούσε στις ερμηνείες των ηθοποιών χάρισε στους θεατές μια ευχάριστη βραδιά. Ούτως ή άλλως μια νύχτα σε μια ήρεμη γωνιά της πόλης, δίπλα στις όχθες του Αγιαμονιώτη, (εκεί όπου παλιά οι νοικοκυρές έβρισκαν το ποτάμι ως φυσικό μαντάνι και οι πιτσιρικάδες τριγύριζαν ανακαλύπτοντας την υδρόβια ζωή), η ύπαρξη μιας θερινής θεατρικής στέγης αποτελεί θετική εξέλιξη. Κοντά σε αυτό και το σκηνικό που υψωνόταν κατακόρυφα στη μεταλλική σκάλα έδινε μια μη συμβατή διάσταση στην αντίληψη περί θεατρικού κώδικα, έτσι ώστε ένα κλασικό αριστούργημα του Αριστοφάνη να δένει με μια πιο κοντινή στη δική μας εποχή.
Μέσα από απροσδόκητες καταστάσεις, ανατρεπτικούς διαλόγους και ακραίες μεταμφιέσεις η παράσταση έδινε τη δυνατότητα στους ηθοποιούς να αυτοσχεδιάσουν προκειμένου να αναδείξουν το ταλέντο τους, καθώς οι ρόλοι απαιτούσαν ικανότητες εφάμιλλες επαγγελματιών υψηλού επιπέδου αλλά και στους θεατές να διεισδύσουν νοερά στις αριστοφανικές διαστάσεις που διανθίζουν και τη σήμερον ημέρα πάσης φύσεως μικρές και μεγάλες εξουσίες. Από την άνοδο στην ακμή και στην κατάπτωσή τους.
Οι συντελεστές του Δημοτικού θεάτρου είναι λίγο ή περισσότερο γνωστοί στο ευρύτερο κοινό. Εκείνο που αξίζει να επισημάνουμε είναι ότι το δέσιμο των ρόλων με τους ερμηνευτές ξεδιπλώνει το πηγαίο, αυθεντικό ταλέντο τους, ορισμένοι ηθοποιοί δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από βαρύγδουπα ονόματα του θεάτρου. Αυτό αποτελεί και ένα επιπλέον κέρδος για τη θεατρική σκηνή της πόλης, η οποία ευελπιστούμε βήμα προς βήμα να ανοίξει περισσότερο σε ιδέες, να διευρυνθεί και να ανθοφορήσει για να γίνει το θέατρο πραγματικό κτήμα του λαού.

Πρεμιέρα ανατροπών στη Σούπερ Λίγκα

Του Λάζαρου Τσουμένη

Δημοσιεύτηκε στις 31.08.2010

Όσοι τυχόν ανέμεναν να ξεδιψάσουν ποδοσφαιρικά σε μια αυγουστιάτικη πρεμιέρα της Σούπερ Λίγκα μπορεί να έπεσαν έξω ως προς την ποιότητα του θεάματος, σίγουρα όμως θα αποζημιώθηκαν με το παραπάνω από την ανατροπή των λογικών προβλέψεων με τις μικρές ή μεγαλύτερες εκπλήξεις που έδωσαν την εικόνα ότι τουλάχιστον στη φάση αυτή δεν δικαιούται κανείς τον τίτλο του φαβορί. Εκείνο που έπαιξε ρόλο ήταν ο βαθμός ετοιμότητας κάθε ομάδας στην έναρξη του πρωταθλήματος σε συνδυασμό με τη διάθεση των ποδοσφαιριστών να δικαιώσουν την αξία τους στο χρηματιστήριο των μεταγραφών γεγονός που έκανε αρκετούς από τους δευτεροκλασάτους να εξισωθούν ή και να υπερβούν τα βαρύγδουπα ονόματα των μεγάλων ομάδων.
Είναι γεγονός πλέον ότι το ελληνικό πρωτάθλημα κυριαρχείται από ξένους ποδοσφαιριστές, αρκετοί από αυτούς είναι νεοφερμένοι ή έχουν αλλάξει ομάδες, το ίδιο έχει συμβεί και με τους περισσότερους προπονητές, όλα αυτά εξηγούν κατά βάση την εικόνα που παρουσίασαν οι ομάδες. Τούτο βέβαια σε καμία περίπτωση δεν μειώνει την ολική ανατροπή των προβλέψεων που έφερε με την πλάτη στον τοίχο τους τρεις εκπροσώπους τους κέντρου ΠΑΟ, Ολυμπιακό και ΑΕΚ σε αντίθεση με τα τρίποντα που κέρδισαν οι τρεις της Θεσσαλονίκης αλλά και οι δύο θεσσαλικές ομάδες που πραγματοποίησαν το καλύτερο δυνατό ξεκίνημα.
Τα αποτελέσματα της πρώτης αγωνιστικής ενός πρωταθλήματος βέβαια δεν ενδείκνυνται για να οδηγηθεί κανείς σε ασφαλή συμπεράσματα. Εξαρτάται από τον προγραμματισμό των προπονητών και το πότε θέλουν να βρίσκεται η ομάδα στην καλύτερη φόρμα. Ωστόσο αποτελούν ένα καλό δείγμα που αυξάνει το ενδιαφέρον. Όπως θετικά κεντρίζει τη διάθεση η πρωτοβουλία των επαγγελματιών ποδοσφαιριστών κατά της βίας στα γήπεδα ενώ στον αντίποδα βρίσκεται η υποδομή με τους κάκιστους αθλητικούς χώρους που έχουν καταντήσει χωράφια για… όργωμα!

Μετανάστες και Πρόσφυγες

Του Ιωάννη Ρίζου

Δημοσιεύτηκε στις 27.08.2010
Πρόσφυγες είναι οι άνθρωποι, που δε μπορούν ή δε θέλουν να επιστρέψουν στις χώρες τους, εξ αιτίας δικαιολογημένου φόβου δίωξης με βάση τη φυλή, το θρήσκευμα, τις πολιτικές τους πεποιθήσεις , την εθνικότητα τους ή τη συμμετοχή τους σε μια ορισμένη κοινωνική ομάδα.
Είναι απαραίτητο να διευκρινίσουμε πως μετανάστης και πρόσφυγας είναι διαφορετικές έννοιες. Χρειάζεται, ασφαλώς, θάρρος και κουράγιο για να γίνεις μετανάστης. Χρειάζεται πολύ, πάρα πολύ, θάρρος και κουράγιο για να είσαι πρόσφυγας.
Ο πρώτος έχει δρόμο επιστροφής, ο δεύτερος όχι!
Φανταστείτε πως έχετε ζήσει όλη σας τη ζωή ειρηνικά ,ανάμεσα σε φίλους και συγγενείς.
Έπειτα, χωρίς προειδοποίηση, τα πάντα αλλάζουν. Το σπίτι σας καταστρέφεται. Ξεφεύγοντας από τις βόμβες και τις σφαίρες , τρέπεστε σε φυγή, σώζοντας μόνο τη ζωή σας. Έπειτα , αν σταθείτε τυχερός, βρίσκεσθε σε έναν ξένο τόπο, μόνος , μπερδεμένος, αλλά ασφαλής.
Είστε Πρόσφυγας!
Οι Έλληνες έχουμε νωπές ,πολύ νωπές , τέτοιες εικόνες στη μνήμη μας. Είναι εικόνες από την καταστροφή της Μικράς Ασίας και του Πόντου, από τους διωγμούς στην Κωνσταντινούπολη, από τον εμφύλιο, από τη διχοτόμηση της Κύπρου.
Εικόνες που η βιαιότητά τους σοκάρει, αλλά δυστυχώς, πολλές φορές, δε συνετίζει.
Υπάρχουν και στη χώρα μας «άνθρωποι» που δε βρίσκουν χρόνο να σκεφθούν τον πόνο του πρόσφυγα, που δε βρίσκουν στάλα αγάπης και καλοσύνης γι’ αυτά τα κυνηγημένα πλάσματα.
Οπωσδήποτε δε φταίμε εμείς ή ,εν πάση περιπτώσει, δε φταίμε μόνον εμείς, γι’ αυτό που τους έτυχε.
Η πατρίδα τους φταίει , ούτε συζήτηση. Αλλά ο δικός μας φόβος για μελλοντική ανεργία και φτώχεια. Η δική μας αίσθηση ανασφάλειας. Που ασφαλώς είναι υπαρκτά και ίσως λογικά, ως ένα σημείο, μήπως, όμως, εν τέλει , είναι και υπερβολικά;
Μήπως είναι , μερικές φορές και σκόπιμα ή και κατευθυνόμενα; Υπάρχουν Ιστορικά ή Λογοτεχνικά κείμενα που αποδίδουν, πολύ καλά , το αρνητικό κλίμα που υπήρχε για τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας και του Πόντου στην Ελλάδα την μετά το 1922. Θλιβερές μνήμες και εικόνες. Υπάρχουν απαίσιες θύμησες και εικόνες απέναντι στους πρόσφυγες Κύπριους του 1974. Το κλίμα ήταν τότε αρνητικό ή και άκρως αρνητικό, στην περίπτωση του εμφυλίου.
Χρόνια μετά ζούμε όλοι αρμονικά σε αυτή τη χώρα και κανείς δε σκέφτηκε να κατηγορήσει αυτούς του Πρόσφυγες για την ανεργία, την ανασφάλεια, τη φτώχεια. Αντίθετα, γνωρίζουμε και αναγνωρίζουμε, πλέον, ότι έδωσαν στη χώρα μας μεγάλη αναπτυξιακή ώθηση. Μόνον που , το παράδοξο είναι πως, Ελάχιστοι, ευτυχώς , από αυτούς ,τους άλλοτε πρόσφυγες, δε βρίσκουν λίγη αγάπη, λίγη καλοσύνη, γι’ αυτούς τους νέους κυνηγημένους, τους νέους πρόσφυγες, που ζητάνε ασφάλεια στην αυλή τους. Όπως , κάποτε, ζητούσαν και πήραν οι ίδιοι και τα παιδιά τους!
Δεν είναι τραγικό ;
Χρειάζεται πολύ, πάρα πολύ , θάρρος και κουράγιο για να είσαι πρόσφυγας. Τι του στέρησε αυτού του ανθρώπου η πατρίδα του και βρίσκεται εδώ; Τι προϋποθέσεις όφειλε να διαμορφώσει η χώρα που τον φιλοξενεί , για να μπορέσουν όλοι να ζήσουν και αυτός μαζί , αρμονικά, χωρίς να χάσουν την πολιτισμική τους ταυτότητα ; Τι έσπρωξε; Τι σπρώχνει , επιτέλους, έναν πατέρα ή μια μητέρα να πάρουν στην αγκαλιά τους το παιδί ή τα παιδιά τους και να βαδίσουν μέσα σε άγνωστες χώρες μερόνυχτα. Νηστικοί, φοβισμένοι, απροστάτευτοι. Χιλιάδες χιλιόμετρα με κρύο, με βροχές ή καύσωνες;
Τι τους έσπρωξε να περάσουν από χιονισμένα βουνά ή ταραγμένες θάλασσες ώσπου να φτάσουν κάπου;
Άγνωστοι μεταξύ αγνώστων. Με ένα ,δύο, τρία, πέντε παιδιά, άρρωστα, νηστικά,, άυπνα και πάνω από όλα φοβισμένα;
Τι θα περίμενε λοιπόν ο καθένας μας, αν ήταν στη θέση τους; Πως θα ήθελε να του συμπεριφερθούν οι άγνωστοι εκείνοι;
Υπάρχει, ασφαλώς, η Ύπατη Αρμοστεία , που πρέπει να φροντίζει, έτσι ώστε ,να λυθούν αυτά τα προβλήματα. Έργο της είναι η διεθνής προστασία των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων. Φτάνουν τα έξη , περίπου, χιλιάδες στελέχη της να βοηθήσουν τα δεκαεφτά εκατομμύρια εκτοπισμένους ανθρώπους, εντός και εκτός της χώρας τους, που ζητάνε άσυλο ή είναι πρόσφυγες επαναπατρισθέντες στις πέντε Ηπείρους;
Ένα βλέμμα στον ταραγμένο , τον πολύ ταραγμένο, δυστυχώς, κόσμο μας δίνει την απάντηση και μας δείχνει, πιστεύω, το χρέος μας.
Ο Ιωάννης Ρίζος είναι κ.ε.δ.π Δ/ντής Σχολείου-Συγγραφέας

Στο στερνό φως που βασιλεύει

Του Λάζαρου Τσουμένη

Δημοσιεύτηκε στις 29.08.2010

Μια μολυβιά στο ημερολόγιο θα σημάδευε την τελευταία Κυριακή του Αυγούστου, θα επικύρωνε το ψυχορράγημα του καλοκαιριού ως προς την επίσημη εκδοχή του. Ωστόσο, υπό το δόγμα των κλιματικών αλλαγών και την αβεβαιότητα των καιρικών φαινομένων δεν είμαστε βέβαιοι για την εποχή που διανύουμε. Ίσως το μικρό καλοκαιράκι να συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες, δεν αποκλείεται ωστόσο να μας εγκαταλείψει ξαφνικά και με συνοπτικές διαδικασίες να περάσουμε σε ψυχρότερες διακυμάνσεις του υδραργύρου. Δεδομένης της οικονομικής καχεξίας οι περισσότεροι θα προτιμούσαν να συμβεί το πρώτο από τη στιγμή που ο «μαύρος χρυσός» θα κοστίζει για θέρμανση όσο και ο… κίτρινος.
Μετά βεβαιότητας ωστόσο, με το πέρασμα στο Σεπτέμβρη τερματίζεται η εποχή της ραστώνης και μπαίνουμε σε ταχύτερους ρυθμούς, τουτέστιν νοερά και μόνο θα ανατρέχουμε στις εικόνες που αποτυπώσαμε το περασμένο καλοκαίρι, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο των διακοπών ή το βαλάντιο που διαθέταμε. Εκείνο που έχει σημασία είναι όσα θα απομείνουν στο δίχτυ της μνήμης θα την κεντρίζουν σαν ένα διαρκές και ακούραστο εκκρεμές κόντρα στο χρόνο. Πιασμένα με μια κλωστή έτσι που το ένα να αναδύει το άλλο και φευγαλέα να συνταιριάζουν το ενσταντανέ με κρυμμένα συναισθήματα, καταχωνιασμένα στο βάθος της ανθρώπινης ύπαρξης.
Κι να συμφωνούμε ας κρατήσουμε κάτι από την υποθήκη του ποιητή: «Σφυρίζουν τα καράβια τώρα που βραδιάζει στον Πειραιά / σφυρίζουν ολοένα σφυρίζουν / μα δεν κουνιέται κανένας αργάτης / καμμιά αλυσίδα δεν έλαμψε βρεμένη στο στερνό φως που βασιλεύει / ο καπετάνιος μένει μαρμαρωμένος μες στ' άσπρα και στα χρυσά. / Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει / παραπετάσματα βουνών αρχιπέλαγα γυμνοί γρανίτες... / το καράβι που ταξιδεύει το λένε - ΑΓΩΝΙΑ 937».